Aby przygotować domowy olejek lawendowy, wystarczy zalać świeże lub suszone kwiaty lawendy olejem bazowym i odstawić na 2–6 tygodni. Taki macerat ma właściwości pielęgnacyjne, relaksacyjne i przeciwzapalne, choć nie jest tym samym co destylowany olejek eteryczny. Poznaj dokładne proporcje, czas maceracji i sposoby zastosowania.
Czym różni się olejek lawendowy od domowego maceratu?
Naturalny olejek eteryczny lawendowy, znany jako Oleum Lavandulae, otrzymuje się przez destylację kwiatów parą wodną lub ekstrakcję rozpuszczalnikami. W praktyce taki proces prowadzi się głównie na skalę przemysłową, dlatego w domu znacznie łatwiej przygotować macerat, czyli olej lawendowy na bazie oleju roślinnego.
Macerat zachowuje część cennych związków z rośliny – między innymi linalol, garbniki, flawonoidy i fitosterole. Jest przy tym wyraźnie łagodniejszy od czystego olejku eterycznego, dlatego lepiej sprawdza się u osób o wrażliwej skórze oraz w codziennej pielęgnacji twarzy i ciała.
Domowy olej lawendowy to macerat, a nie destylowany olejek eteryczny. Dzięki niższemu stężeniu jest łagodniejszy dla skóry i łatwiejszy do bezpiecznego stosowania na co dzień.
Różnice pomiędzy oboma produktami łatwo zobaczyć w porównaniu:
| Cecha | Olejek eteryczny | Domowy macerat lawendowy |
| Metoda pozyskiwania | Destylacja parą wodną lub ekstrakcja | Maceracja kwiatów w oleju bazowym |
| Czas przygotowania | Proces przemysłowy | Od kilku godzin do 6 tygodni |
| Stężenie składników aktywnych | Bardzo wysokie | Niskie lub średnie |
| Stosowanie na skórę | Zwykle po rozcieńczeniu | Możliwe po próbie uczuleniowej |
Kiedy zbierać lawendę i jak ją suszyć?
Najlepszy surowiec na domowy olej pochodzi z lawendy wąskolistnej, szerokolistnej lub wysokogórskiej. Kwiatostany zbiera się w lipcu lub sierpniu, w okresie wczesnego kwitnienia, najlepiej w suchą i słoneczną pogodę.
Ścięte kwiaty suszy się w cieniu i przewiewnym miejscu, w temperaturze nieprzekraczającej 35°C. Niedosuszone rośliny mogą sfermentować albo spleśnieć, co zniszczy cały macerat. Po wysuszeniu odrzuca się szypułki, aby uzyskać czyste kwiaty lawendy – Flos Lavandulae.
Prawidłowo ususzony surowiec ma intensywny ziołowo-kwiatowy aromat i szarofioletową barwę.
Jak zrobić olejek lawendowy ze świeżej lawendy?
Wersja ze świeżych łodyg jest szybsza i pozwala uzyskać olej już po jednym dniu. Potrzebujesz dużego słoika, garnka, sitka oraz około 200 ml wybranego oleju bazowego.
Do przygotowania maceratu najlepiej nadają się oleje tłoczone na zimno:
- olej lniany,
- olej arganowy,
- olej jojoba,
- olej migdałowy,
- oliwa z oliwek.
Wykonaj następujące kroki:
- Włóż świeże łodygi lawendy do słoika, upychając je dość gęsto, aby olej był bardziej skoncentrowany.
- Podgrzej olej bazowy w garnku, ale nie doprowadzaj go do wrzenia.
- Zalej lawendę ciepłym olejem i pozostaw do całkowitego ostygnięcia.
- Przelej płyn przez sitko do czystego naczynia, usuwając łodygi i kwiaty.
- Przechowuj gotowy olej w chłodnym i zaciemnionym miejscu, najlepiej w butelce z ciemnego szkła.
Jak przygotować olejek z suszonej lawendy?
Metoda na suszu wymaga więcej cierpliwości, ale daje trwalszy i często bardziej wyrazisty aromat. Suchy surowiec ma mniejszą objętość, dlatego wystarczy wypełnić nim około 1/3 wysokości słoika w przypadku małego naczynia lub 3/4 wysokości, gdy zależy Ci na mocniejszym maceracie.
Cały proces wygląda następująco:
- Wsyp suszone kwiaty lawendy do wyparzonego słoika.
- Zalej je taką ilością oleju bazowego, aby cały surowiec był zanurzony.
- Zakręć szczelnie słoik i odstaw w nasłonecznione miejsce na 2–4 tygodnie, a dla mocniejszego efektu nawet 4–6 tygodni.
- Co kilka dni potrząsaj naczyniem, aby składniki lepiej się połączyły.
- Po maceracji przecedź płyn przez gazę lub filtr do kawy.
- Przelej gotowy olej do ciemnej buteleczki i przechowuj z dala od ciepła i światła.
Możesz dodać kilka kropel witaminy E, która spowalnia utlenianie i przedłuża trwałość domowego kosmetyku.
Jak stosować domowy olejek lawendowy?
Domowy macerat lawendowy zawiera między innymi kumarynę, która działa rozluźniająco i wspiera zasypianie. Ma też właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze, dlatego znalazł szerokie zastosowanie w pielęgnacji.
Do twarzy i ciała
Olej sprawdza się w pielęgnacji cery tłustej, trądzikowej i dojrzałej. Pomaga łagodzić stany zapalne, wspiera regenerację naskórka i może być stosowany po ukąszeniach owadów oraz przy drobnych podrażnieniach.
Przed pierwszym użyciem wykonaj próbę uczuleniową na małym fragmencie skóry. Czysty olejek eteryczny dodawany do kosmetyków nie powinien przekraczać stężenia 2%, a przyjęty doustnie w nadmiarze może podrażnić błonę śluzową żołądka i jelit.
Do włosów
Macerat pomaga przy przetłuszczającej się skórze głowy i łupieżu, ponieważ działa sebostatycznie i przeciwgrzybiczo. Wystarczy nałożyć cienką warstwę oleju na skórę głowy na co najmniej godzinę przed myciem, a następnie umyć włosy delikatnym szamponem.
Można też dodać kilka kropel do gotowej odżywki lub maski, by wzmocnić efekt odświeżenia i poprawić wygląd pasm.
W aromaterapii i relaksie
Zapach lawendy pomaga obniżyć napięcie nerwowe, zmniejsza uczucie niepokoju i ułatwia zasypianie. Kilka kropel domowego oleju można dodać do wieczornej kąpieli, użyć do masażu lub rozprowadzić w dyfuzorze ultradźwiękowym.
Lawendowy aromat, zarówno z olejku, jak i maceratu, odstrasza komary i kleszcze, dlatego sprawdzi się podczas letnich spacerów. Suszone kwiaty umieszczone w płóciennym woreczku chronią ubrania przed molami, a kominek aromaterapeutyczny szybko wypełni sypialnię relaksującym aromatem.
W przypadku migrenowego bólu głowy można wetrzeć kroplę czystego olejku eterycznego w skronie, natomiast domowy macerat lepiej stosować do masażu całego ciała lub codziennej pielęgnacji skóry.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Czym różni się domowy olejek lawendowy (macerat) od destylowanego olejku eterycznego?
Macerat powstaje przez zanurzenie kwiatów w oleju roślinnym i ma niższe stężenie składników aktywnych niż destylowany olejek eteryczny, który otrzymuje się przez destylację parą lub ekstrakcję.
Kiedy najlepiej zbierać lawendę na domowy olej i jak ją suszyć?
Kwiaty zbiera się w lipcu lub sierpniu podczas wczesnego kwitnienia w suchy, słoneczny dzień, a suszy w cieniu w temperaturze nieprzekraczającej 35°C, by uniknąć pleśnienia.
Jak przygotować olejek lawendowy ze świeżej lawendy krok po kroku?
Świeże łodygi ubija się w słoiku, zalewa podgrzanym olejem bazowym do ostygnięcia, odsącza przez sitko i przechowuje w ciemnym, chłodnym miejscu.
Jak długo trwa maceracja suszonej lawendy i jakie proporcje użyć w słoiku?
Suszone kwiaty maceruje się w nasłonecznionym miejscu przez 2–4 tygodnie, a dla silniejszego aromatu 4–6 tygodni; suszu wkłada się na około 1/3 wysokości słoika lub do 3/4 dla mocniejszego efektu.
Jakie oleje bazowe najlepiej nadają się do przygotowania maceratu?
Do maceracji polecane są oleje tłoczone na zimno, takie jak lniany, arganowy, jojoba, migdałowy lub oliwa z oliwek.
Do czego można stosować domowy olejek lawendowy w pielęgnacji?
Macerat sprawdza się przy cerze tłustej, trądzikowej i dojrzałej, łagodzi stany zapalne, wspomaga regenerację skóry oraz działa po ukąszeniach i przy drobnych podrażnieniach.
Czy przed użyciem domowego oleju lawendowego trzeba przeprowadzić próbę uczuleniową?
Tak, przed pierwszym zastosowaniem należy wykonać test na małym fragmencie skóry, ponieważ mimo łagodniejszego działania możliwe są reakcje uczuleniowe.